Οικονομικό πρόγραμμα ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ / Θα πάμε μέχρι εκεί που φτάνουν οι ανάγκες της κοινωνίας
Ακρίβεια, ιδιωτικό χρέος, φορολόγηση του υπερπλούτου. Οι βασικοί στόχοι προγράμματος του ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ.
Υπάρχει άλλος δρόμος για να αντιμετωπιστεί η ακρίβεια, η αισχροκέρδεια, αλλά και η συγκέντρωση υπερπλούτου σε λίγους, η υπερχρέωση των κρατών και η φτωχοποίηση της μεσαίας τάξης και φυσικά των εργαζομένων, δηλώνει ο ΣΥΡΙΖΑ με το πρόγραμμά του, το οποίο παρουσίασε στη ΔΕΘ.
Ένα πλήρες και κοστολογημένο πρόγραμμα, στο οποίο αποτυπώνεται και το πώς χρηματοδοτείται. Κυρίως όμως δείχνει ποιους θέλει να ωφελήσει. Διότι το μεγάλο ζητούμενο είναι να μοιραστεί εισόδημα στην κοινωνία και οξυγόνο στην πραγματική οικονομία.
Οι δύσκολες μάχες αφορούν την ακρίβεια, τη φορολόγηση των υπερκερδών, αλλά και τη δυνατότητα του κράτους να είναι πραγματικά παράγοντας υπέρ των πολλών.
Υπάρχουν τρία στοιχεία στα οποία δίνει ιδιαίτερη βάση ο ΣΥΡΙΖΑ:
* Η αντιμετώπιση του ιδιωτικού χρέους. Υποβάλλει μάλιστα σχέδιο νόμου στη Βουλή για την επιστροφή στο καθεστώς της προστασίας της πρώτης κατοικίας. Ταυτόχρονα, ανατίθεται στην Αναπτυξιακή Τράπεζα να αγοράσει από τη δευτερογενή αγορά μη εξυπηρετούμενα δάνεια από τα funds και τους servicers.
* Η μετατροπή του ΕΦΚΑ σε Κοινωνικό Επενδυτικό Ταμείο με αφετηρία την αποκατάσταση της ζημιάς που υπέστησαν τα ασφαλιστικά ταμεία από το PSI.
* Η ανάκτηση του δημόσιου ελέγχου στη ΔΕΗ και στα ΕΛΠΕ.
Το πρόγραμμα του ΣΥΡΙΖΑ δεν κινείται στο στενό πλαίσιο δημοσιονομικής πειθαρχίας που θέλει να επιβάλει ο Κυριάκος Μητσοτάκης, παραχαράσσοντας και τους πραγματικούς κανόνες της Ε.Ε. Μιλά για τις πραγματικές δυνατότητες που υπάρχουν. Αυτό όμως που επίσης κυριαρχεί είναι η μετατόπιση των βαρών προς τα στρώματα που πραγματικά έχουν ανάγκη, και αυτά αποτελούν την πλειοψηφία.
Ακολουθεί ολόκληρο το κείμενο του οικονομικού προγράμματος του ΣΥΡΙΖΑ- Προοδευτική Συμμαχία.
Πρώτη μάχη: Να χτυπήσουμε την ακρίβεια
Προτείνουμε:
* Μηδενισμός του ΦΠΑ σε βασικά τρόφιμα και φάρμακα για έξι μήνες, με δυνατότητα παράτασης για άλλους έξι. Η δυνατότητα προβλέπεται από ευρωπαϊκή οδηγία, την οποία η κυβέρνηση αρνείται να εφαρμόσει.
* Μείωση του ΦΠΑ κατά 30% στα νησιά, όπου το επιτρέπει η ευρωπαϊκή νομοθεσία.
* Μείωση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης στα καύσιμα στο χαμηλότερο επίπεδο που επιτρέπει η Ευρωπαϊκή Ένωση. Στην αμόλυβδη αυτό σημαίνει μείωση του ΕΦΚ κατά περίπου 38% σε σχέση με σήμερα.
* Δεν αρκεί, όμως, να μειωθεί ένας φόρος και να περιμένουμε από την αγορά να λειτουργήσει μόνη της. Γι’ αυτό μπαίνει ανώτατο περιθώριο μεικτού κέρδους στα τρόφιμα, στα βασικά βιομηχανικά αγαθά και στα αγροεφόδια.
* Δημιουργείται μηχανισμός που θα παρακολουθεί την τιμή του αγροτικού προϊόντος από την παραγωγή μέχρι το ράφι.
* Όποιος παραβιάζει συστηματικά τη νομοθεσία περί αισχροκέρδειας προτείνεται να αποκλείεται για πέντε χρόνια από δημόσιες συμβάσεις άνω των 10.000 ευρώ. Δεν γίνεται το πρόστιμο να είναι μικρότερο από το κέρδος της παρανομίας.
* Στην ενέργεια: Ανάκτηση του δημόσιου ελέγχου στη ΔΕΗ, για να μειωθεί το κόστος του ρεύματος, να αλλάξει το ενεργειακό μείγμα και να σπάσουν τα καρτέλ.
* Στην ίδια κατεύθυνση, αποκατάσταση του δημόσιου ελέγχου στα ΕΛΠΕ.
* Θέσπιση μηχανισμού αποτροπής υπερκερδών στην ηλεκτρική ενέργεια, με όριο 5% του περιθωρίου κέρδους σε σχέση με το κόστος παραγωγής.
* Για έναν χρόνο, ανώτατο όριο στα περιθώρια μεικτού κέρδους στη διύλιση και πρόβλεψη για επιστροφή των υπερκερδών που δημιουργούνται σε βάρος των καταναλωτών.
* Ανάκτηση της πλειοψηφίας σε μία τράπεζα, ώστε να αποτραπούν οι εναρμονισμένες πολιτικές, να χρηματοδοτηθούν οι μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις και να ασκηθεί πολιτική προσανατολισμένη στο δημόσιο συμφέρον.
* Η φορολόγηση των υπερκερδών των τραπεζών θα αποτελέσει επίσης βάση για τη χρηματοδότηση του σχεδίου.
Δεύτερη μεγάλη μάχη: Το φορολογικό
* Αναμόρφωση του φορολογικού συστήματος με έναν κανόνα: λιγότερο βάρος στους πολλούς, μεγαλύτερη συνεισφορά εκεί όπου υπάρχει πραγματικά μεγάλη φοροδοτική ικανότητα.
* Αυτό γίνεται χωρίς συνολική δημοσιονομική επιβάρυνση.
* Για τα φυσικά πρόσωπα, δραστική μείωση των συντελεστών για εισοδήματα έως 100.000 ευρώ.
* Μισθωτός με εισόδημα 15.000 ευρώ: μείωση φόρου έως 56%.
* Εισόδημα 22.000 ευρώ με μερίσματα 1.000 ευρώ: μείωση έως 40%.
* Εισόδημα 42.000 ευρώ με 7.000 ευρώ μερίσματα: μείωση 20%.
* Εργαζόμενος με καθαρό μισθό 1.250 ευρώ τον μήνα: ετήσιο όφελος περίπου 1.200 ευρώ, δηλαδή περίπου ένας μισθός.
* Στα 1.500 ευρώ καθαρό μισθό, το ετήσιο όφελος αντιστοιχεί σε 1.650 ευρώ, όσο ένας μισθός και κάτι παραπάνω.
* Νοικοκυριό με δύο εργαζόμενους, ο ένας με 1.250 ευρώ καθαρά και ο άλλος με 1.500 ευρώ: μόνο από αυτή την αλλαγή, συνολικό ετήσιο όφελος κοντά στα 3.000 ευρώ.
* Για να επιτευχθεί η συνολική ελάφρυνση, θα υπάρξει επιβάρυνση μόνο στο 2% των φορολογουμένων με εισοδήματα άνω των 200.000 ευρώ, στα οποία υπολογίζονται και τα εισοδήματα από μερίσματα.
* Η απώλεια εσόδων από τη νέα κλίμακα υπολογίζεται περίπου στα 3,5 δισ. ευρώ.
* Παράλληλα, τα μερίσματα εντάσσονται στην κλίμακα φορολογίας εισοδήματος και αυξάνεται η συνεισφορά των πολύ υψηλών εισοδημάτων.
* Κάποιος με εισόδημα 10 εκατ. ευρώ από μερίσματα δεν θα πληρώνει μόνο 500.000 ευρώ, δηλαδή δεν θα φορολογείται μόνο με 5%, όπως σήμερα.
* Η εκτιμώμενη απόδοση από τη φορολογία των μερισμάτων είναι περίπου 3,6 δισ. ευρώ. Άρα: 3,5 δισ. ελάφρυνση - 3,6 δισ. έσοδα. Δεν δημιουργείται τρύπα· αναδιανέμεται το φορολογικό βάρος.
* Για 320.000 μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, ο φορολογικός συντελεστής μειώνεται από 22% σε 17% για κέρδη έως 220.000 ευρώ.
* Επιχείρηση με κέρδη 90.000 ευρώ: όφελος 4.500 ευρώ. Με κέρδη 150.000 ευρώ: 8.500 ευρώ. Με κέρδη 220.000 ευρώ: 11.000 ευρώ.
* Η παρέμβαση έχει κριθεί από το ΓΛΚ δημοσιονομικά ουδέτερη, καθώς συνδυάζεται με αύξηση του συντελεστή κατά 2% για τις μεγάλες επιχειρήσεις.
* Στον ΕΝΦΙΑ, η πρόταση αφορά 5,8 εκατ. φορολογούμενους με ακίνητη περιουσία έως 500.000 ευρώ.
* Για 3,5 εκατ. με περιουσία έως 60.000 ευρώ: επιπλέον μείωση 30% σε σχέση με τα σημερινά δεδομένα.
* Για 1 εκατ. με περιουσία από 60.000 έως 100.000 ευρώ: επιπλέον μείωση 20%.
* Για 500.000 ιδιοκτήτες με περιουσία από 100.000 έως 150.000 ευρώ: επιπλέον μείωση 15%.
* Επαναφορά του συμπληρωματικού ΕΝΦΙΑ στις μεγάλες περιουσίες.
* Το σχέδιο κρίθηκε πλεονασματικό από το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους.
Ιδιωτικό χρέος - Να σταματήσει η οικονομική ομηρία
* Το ιδιωτικό χρέος από 203 δισ. ευρώ το 2019 έφτασε στα 240 δισ. ευρώ το 2025: αύξηση 37 δισ. ευρώ.
* Περίπου 73 δισ. ευρώ κόκκινων δανείων βρίσκονται στα funds.
* Κατατίθεται συγκεκριμένη πρόταση νόμου: η Αναπτυξιακή Τράπεζα αποκτά κόκκινα δάνεια νοικοκυριών και μικρομεσαίων επιχειρήσεων, μέσω δανεισμού με έκδοση ομολόγων με εγγύηση του Δημοσίου.
* Τα δάνεια ρυθμίζονται με βάση την πραγματική δυνατότητα αποπληρωμής, με μακροχρόνιες ρυθμίσεις και διαγραφή μεγάλου μέρους του χρέους όπου απαιτείται.
* Επαναφορά της προστασίας της πρώτης κατοικίας και του πλαισίου Κατσέλη-Σταθάκη.
* Προστασία πρώτης κατοικίας, στα προβλεπόμενα όρια, έως αντικειμενική αξία 320.000 ευρώ για οικογένεια με τρία παιδιά και εισόδημα έως 38.500 ευρώ.
* Δυνατότητα διαγραφής έως και 80% της αντικειμενικής αξίας της εξασφαλισμένης κατοικίας και αποπληρωμή του υπολοίπου σε 25 χρόνια ή περισσότερο, όταν το αποφασίζει το δικαστήριο.
* Η προστασία πρέπει να λειτουργεί στην πράξη. Γι’ αυτό η ρύθμιση θα γίνεται κατά κανόνα αυτόματα μέσω εξωδικαστικής πλατφόρμας.
* Αν υπάρξει τεκμηριωμένη διαφωνία για δόλο ή για την επιλεξιμότητα του οφειλέτη, η υπόθεση θα περνά αυτοματοποιημένα στη δικαστική διαδικασία του νόμου Κατσέλη, χωρίς έξοδα για τον οφειλέτη.
* Η προστασία επεκτείνεται και στα φυσικά πρόσωπα που έχουν πτωχευτική ιδιότητα. Με απλά λόγια, προστατεύεται και η πρώτη κατοικία του μικρομεσαίου επιχειρηματία.
* Θεσπίζεται πάγια ρύθμιση 120 δόσεων για χρέη προς ΕΦΚΑ και ΑΑΔΕ.
Από το χρέος στη στέγη - Με τον ΕΦΚΑ μέρος της λύσης
* Η αντιμετώπιση του ιδιωτικού χρέους συνδέεται με πραγματική πολιτική κοινωνικής κατοικίας.
* Δημιουργία φορέα με συμμετοχή του ΕΦΚΑ, με στόχο 190.000 προσιτές κατοικίες σε 15 χρόνια.
* Όχι με ενοίκια αγοράς, αλλά με ενοίκιο κάτω από το 50% του μέσου ενοικίου της κάθε περιοχής.
* Πρώτο απόθεμα 40.000-50.000 κατοικιών από δάνεια που βρίσκονται λίγο πριν από τον πλειστηριασμό.
* Έτσι προστατεύονται κατοικίες από την εκποίηση και ταυτόχρονα δημιουργείται δημόσιο απόθεμα κοινωνικής κατοικίας.
* Για νέους χωρίς πρώτη κατοικία: δυνατότητα παραχώρησης του 50% της ιδιοκτησίας και χρηματοδότηση για την απόκτηση του υπόλοιπου 50%.
* Σε περιοχές όπου τα ενοίκια έχουν εκτοξευθεί δημιουργούνται «ζώνες πίεσης», όπου το Δημόσιο μπορεί να καλύπτει τα δύο τρίτα του ενοικίου, παγώνοντας τις αυξήσεις.
* Ενεργοποίηση κλειστών κατοικιών με εγγύηση ενοικίου και συντήρησης από το Δημόσιο, με αντάλλαγμα χαμηλότερο ενοίκιο.
* Πρόβλεψη κατοικιών για εκπαιδευτικούς, υγειονομικούς και άλλους δημόσιους λειτουργούς στις περιοχές όπου η στέγη έχει γίνει εμπόδιο ακόμη και για τη στελέχωση των δημόσιων υπηρεσιών.
* Σχεδιασμός έως 100.000 φοιτητικών εστιών σε βάθος δεκαετίας.
* Ως προς τη συμμετοχή του ΕΦΚΑ: το καναδικό δημόσιο συνταξιοδοτικό κεφάλαιο επένδυσε στο «Ελευθέριος Βενιζέλος». Το επενδυτικό σχήμα της αυστραλιανής Macquarie, που διαχειρίζεται κεφάλαια και συνταξιοδοτικών ταμείων, μπήκε στον ΔΕΔΔΗΕ.
Υγεία - Παιδεία - Μισθοί - Συντάξεις
* Περίπου 600 εκατ. ευρώ επιπλέον για την Υγεία και 400 εκατ. ευρώ για την Παιδεία: συνολικά 1 δισ. ευρώ πρόσθετης παρέμβασης στα δύο βασικότερα δημόσια αγαθά.
* Περίπου 1,3 δισ. ευρώ για την επαναφορά του 13ου μισθού στο Δημόσιο.
* Περίπου 600 εκατ. ευρώ για τη 13η σύνταξη.
«Και πού θα βρείτε τα λεφτά;» - Δημοσιονομικός χώρος και ευελιξίες
* Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι υπάρχει συγκεκριμένο δημοσιονομικό ταβάνι. Ο κ. Μητσοτάκης εξήγγειλε μέτρα που δεν ξεπερνούν πραγματικά το 1,5 δισ. ευρώ σε ετήσια βάση.
* Για το 2026, έδωσε μόνο 300 εκατ. ευρώ για τους συνταξιούχους. Τα άλλα μέτρα πηγαίνουν για μετά τις εκλογές.
* Η κυβερνητική θέση είναι «τόσα έχουμε, τόσα μοιράζουμε» και μιλά για τον «κόφτη». Τη θέση αυτή ασπάζονται και άλλοι, οι οποίοι αυτοπεριορίστηκαν με τον «κόφτη Μητσοτάκη».
* Η απάντηση είναι ότι υπάρχουν δύο εργαλεία-δύο ευελιξίες που δίνει το νέο δημοσιονομικό πλαίσιο.
* Πρώτο εργαλείο: Διακριτά Μέτρα Εσόδων - DRM.
Παράδειγμα: οι ευρωπαϊκοί κανόνες επιτρέπουν σε μια χώρα καθαρή αύξηση δαπανών κατά 100. Η κυβέρνηση φορολογεί έκτακτα τα υπερκέρδη τραπεζών, διυλιστηρίων ή ενεργειακών ολιγοπωλίων και εισπράττει 20. Τότε μπορεί να κάνει νέες δαπάνες 120. Από αυτές αφαιρούνται τα 20 των νέων εσόδων και, για τον ευρωπαϊκό κανόνα, η καθαρή αύξηση παραμένει 100.
120 μείον 20 ίσον 100. Δεν παραβιάζεται ο κανόνας. Χρησιμοποιείται ο κανόνας.
* Δεύτερο εργαλείο: οι λεγόμενες one-off δαπάνες.
Αν μια χώρα αντιμετωπίζει πραγματικά έκτακτη ανάγκη, μπορεί, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, να κάνει μια προσωρινή, έκτακτη παρέμβαση χωρίς αυτή να αντιμετωπίζεται ως μόνιμη αύξηση των κρατικών δαπανών.
* Άλλες ευρωπαϊκές χώρες έχουν αξιοποιήσει έκτακτες δαπάνες της τάξης του 0,4% έως 0,9% του ΑΕΠ: η Ισπανία 0,9%, η Ολλανδία 0,7%.
* Έχουν χρησιμοποιήσει DRM από 0,5% έως 1,92% του ΑΕΠ: η Εσθονία 1,92% και η Σλοβενία 1%.
* Για την Ελλάδα, μόνο το 1% του ΑΕΠ αντιστοιχεί περίπου σε 2,6 δισ. ευρώ έκτακτων παρεμβάσεων.
* Με την αξιοποίηση των DRM μπορεί να δημιουργηθεί αντίστοιχος πρόσθετος χώρος.
* Η θέση είναι σαφής: δεν ζητείται παραβίαση των ευρωπαϊκών κανόνων, αλλά αξιοποίηση των δυνατοτήτων που οι ίδιοι οι κανόνες δίνουν και που άλλες χώρες χρησιμοποιούν.
Πρόωρη αποπληρωμή χρέους - Η επιλογή των 13 δισ.
* Υπάρχει μία ακόμη επιλογή που πρέπει να συζητηθεί: η κυβέρνηση επιλέγει την πρόωρη αποπληρωμή περίπου 13 δισ. ευρώ διακρατικού χρέους.
* Το ερώτημα είναι αν αυτή είναι η πρώτη προτεραιότητα της χώρας σήμερα.
* Τίθεται το ερώτημα αν γι’ αυτό κρατά ψηλά την ακρίβεια, ώστε να φουσκώνει τα υπερπλεονάσματα, που το 2025 έφτασαν τα 6 δισ. ευρώ.
* Και αν αυτή πρέπει να είναι η επιλογή όταν υπάρχει κρίση στέγης, όταν το ιδιωτικό χρέος έχει αυξηθεί κατά 37 δισ. ευρώ, όταν πιέζονται οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις και όταν Υγεία και Παιδεία χρειάζονται πόρους.
Δημόσιο εργαλείο - Συστημική τράπεζα
* Προτείνεται η απόκτηση του πλειοψηφικού μεριδίου και του management μίας συστημικής τράπεζας.
* Στόχος είναι να κατευθύνονται χρηματοδοτικά εργαλεία στην πραγματική οικονομία και στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις.
* Να υπάρχει διαφορετική πολιτική στα κόκκινα δάνεια.
* Να υπάρχει πραγματικός ανταγωνισμός σε ένα τραπεζικό σύστημα όπου οι πολιτικές των μεγάλων τραπεζών μοιάζουν όλο και περισσότερο μεταξύ τους.
Συνολικό οικονομικό σχέδιο - Χρηματοδότηση και στόχος
* Η πρόταση δεν είναι ένα μέτρο. Είναι ένα οικονομικό σχέδιο.
* «Με 2,5 συν 2,5 δισ.», από τα υπερπλεονάσματα και από τα DRM, τις ευελιξίες που δίνονται.
* Πρόκειται για συγκεκριμένες, κοστολογημένες επιλογές, με συγκεκριμένη χρηματοδότηση.
* Ο στόχος είναι συγκεκριμένος: να αυξηθεί το διαθέσιμο εισόδημα, να ανασάνει η μικρή και μεσαία επιχείρηση και να ξανακινηθεί η πραγματική οικονομία.
* Αυτό παρουσιάζεται ως καθήκον μιας σύγχρονης Αριστεράς: να μην αποδέχεται ως φυσικό νόμο αυτό που είναι πολιτική επιλογή.
Και όταν όλοι ρωτούν «μέχρι πού μας επιτρέπεται να πάμε», να υπάρχει η γνώση, το σχέδιο και η αποφασιστικότητα να δοθεί η απάντηση: «μέχρι εκεί που φτάνουν οι ανάγκες της κοινωνίας» και έως εκεί που είναι, πραγματικά, οι δυνατότητες της οικονομίας.


